Barend Last
Kunstmatige intelligentie is natuurlijk iets waar de jeugd van tegenwoordig veelvuldig mee te maken heeft, maar wat zijn weg in de jeugdliteratuur nog niet echt heeft weten te vinden. Een enkele keer waagt een auteur zich aan dit onderwerp en met Veer voegt Barend Last daar een geweldig verhaal aan toe. In een spannend avontuur leren kinderen aan de hand van hoofdpersonage Tim welke gevaren AI met zich meebrengt, maar wordt het zeer zeker niet in de ban gedaan.
“Het is bijzonder knap hoe Last je als lezer echt dat gevoel kan overbrengen wat Tim zelf ook ervaart. Eerst ga je er zonder enige argwaan in, ben je van goede trouw richting Veer, maar steeds meer krijg je het gevoel dat je in een web gevangen zit waar je niet meer uitkomt.”
Wanneer je start in Veer word je eigenlijk direct meegenomen in het verhaal. Er zit een lekker tempo in, wat maakt dat je door blijft lezen en wilt weten hoe het verdergaat. De twee belangrijkste personages leer je goed kennen, waardoor ze heel gelaagd zijn en allesbehalve als karikatuur worden neergezet. Dat andere personages minder worden uitgediept draagt bij aan het fijne tempo.
Tim heeft ineens een nieuwe app op zijn telefoon, Veer. En ja, wat is Veer eigenlijk? Wat Veer in ieder geval wil zijn, is Tim zijn beste vriendin. En laat Tim nou niet zoveel vrienden hebben. Behalve zijn beste vriendin Sophie staat hij er eigenlijk altijd alleen voor. En dus weet Veer hem steeds meer te verleiden tot een vriendschap en geeft zij hem het gevoel dat hij er mag zijn.
Maar na enkele dagen blijkt Veer toch niet het beste met Tim voor te hebben. Ze brengt hem flink in de problemen. Zo erg zelfs dat hij in de vakantie de hele week op zijn kamer moet doorbrengen. Wanneer zijn huisarrest afgelopen is, wil hij Veer links laten liggen. Natuurlijk lukt dat niet, want Veer zegt haar leven te beteren. Het tegenovergestelde gebeurt, want ze brengt geheimen van Tim naar buiten, blijft hem voor gek zetten en chanteert hem zelfs. Ze is niet te stoppen. Zal het Tim en Sophie lukken om de allerslimste computer van de wereld te stoppen?
Het is bijzonder knap hoe Last je als lezer echt dat gevoel kan overbrengen wat Tim zelf ook ervaart. Eerst ga je er zonder enige argwaan in, ben je van goede trouw richting Veer, maar steeds meer krijg je het gevoel dat je in een web gevangen zit waar je niet meer uitkomt. En weet het verhaal je dat gevoel niet voldoende over te brengen, scan dan de QR-code achterin het boek en maak zelf kennis met Veer. Je zal zien dat je ergens in verstrikt raakt waar je niet uit komt.
Naast kunstmatige intelligentie is ook vriendschap en vertrouwen een belangrijk thema in het boek. Het blinde vertrouwen dat Sophie heeft in haar vriend is hartverwarmend. Je hebt helemaal geen handen vol vrienden nodig, als je maar één Sophie hebt. Hoe anders is het bij de volwassenen in Tims leven. Allemaal geloven ze niet in Veer en zeker niet dat ze zoveel kan beïnvloeden. Overigens heeft Sophie nog iets te leren aan jou als lezer, want als er iemand een doorzetter is, is zij het wel.
Donna Kroese heeft de illustraties voor haar rekening genomen in dit boek. De cover ziet er prachtig uit en is een belangrijke scène in het verhaal. Ook in het boek staan een aantal mooie zwart-wit tekeningen die paginagroot zijn afgebeeld. De binaire getallen 0 en 1 die glimmend op de cover zijn gedrukt maken het geheel helemaal af en maakt dat kinderen vooraf al nieuwsgierig worden gemaakt.
Barend Last heeft met Veer een boek geschreven dat uniek is in zijn soort. Hij snijdt een thema aan dat bij de hedendaagse tijdgeest hoort en zet de risico’s in het licht. Maar wat Last niet doet is kunstmatige intelligentie volledig in een kwaad daglicht stellen, want aan het einde van het verhaal blijven Tim en Sophie het wel gebruiken, alleen dan op de wijze waarop het gebruikt hoort te worden.
Chapeau aan deze jonge lesgevende auteur, want dit boek zal in menig bovenbouwgroep van de basisschool gebruikt (kunnen) worden om in gesprek te gaan over mediawijsheid en hoe om te gaan met artificial intelligence.
Leeftijd: vanaf 10 jaar
B-boek
Illustrator: Donnna Kroese
Uitgever: Van Goor
Prijs: €15,99